septemberverklaring

Mevrouw de voorzitter, Dames en heren Ministers, Beste collega’s,
De vraag is hóe we dat doen. Het antwoord van deze septemberverklaring is een-voudig: we moeten verder doen zoals we bezig zijn. We moeten – in de termen van de septemberverklaring – verder actie voeren in Vlaanderen.
De Minister-president zei: “Maar onze ambitie reikt veel verder dan dat. De Vlaam-se Regering zal in permanente dialoog met dit parlement, de lokale besturen, het middenveld en de bevolking, en in samenwerking met sociaal-economisch-forum, nieuwe projecten op het getouw zetten.”
De sp.a-fractie verheugt zich daarop. Er leeft echter ook de vraag naar een iets specifiekere omschrijving van de nieuwe projecten die in dialoog zullen worden op-gezet. Als we Vlaanderen werkelijk hoger op de lijst van goed presterende regio’s willen krijgen, is het goed om een tandje bij te steken. De vraag is: “welk tandje?” of – in de hier gangbare terminologie – “Welke actie?”.

Laat me toe voorafgaand te vragen hoe het komt dat bepaalde regio’s het merkelijk beter doen dan andere? Welke zijn de drijfveren achter onze welvaart?

Francis Fukuyama schreef in 1992 het essay: “The End of History and the Last Man”. Het essay werd ijverig becommentarieerd, om al in 1993 door Huntingtons “The clash of civilizations” naar de vuilbak te worden verwezen. Fukuyama is zeer bekend geworden door de controverse over zijn stelling maar zijn essay is niet zijn meest verstandige schrijfsel. In 1995 schreef hij een zeer intelligent – maar helaas minder gelezen – boek met de eenvoudige titel: “Trust”. Het boek werd vertaald on-der de titel “Welvaart”. De kern van het boek handelt over de vraag hoe welvaart kan opgebouwd worden in een gemeenschap, waarom sommige economieën beter functioneren dan andere en hoe ze kunnen verbeterd worden.

Fukuyama citeert op het schutblad Alexis de Tocqueville, vader van de politieke wetenschappen: “De kunst van het vormen van verenigingen wordt dan […] de moeder van de actie en wordt door iedereen beoefend en toegepast.”. Als we Vlaanderen in actie willen zien zullen we het middenveld nodig hebben. Zijn stelling is eenvoudig: welvaart wordt gebouwd op vertrouwen. Vertrouwen wordt gecreëerd in sterke en warme samenlevingen. Zo verwijst Fukuyama naar de implosie van de Sovjet-Unie waar de staat zich plots terugtrok, het veld open liet om dan later vast te stellen dat welvaart niet geschapen wordt door een vrije markt alleen.

Performante en innovatieve economieën ontstaan m.a.w. niet in het ijle. Ze groeien in samenlevingen met een sterke overheid die kaders aanbiedt en gemeenschapsvoorzieningen opbouwt, die echte vrijheid voor iedereen garandeert en veel zekerheid aan de inwoners biedt. Fukuyama bewijst vooral dat vernieuwing en ondernemerschap erop vooruit gaat als de samenleving socialer, krachtiger en zorgzamer wordt.

Francis Fukuyama, die niet bekend staat als een linkse denker, toont ons een denkfout die helaas vaak wordt gemaakt. De stelling is dat we in de eerste plaats voor een sterke economie moeten zorgen. Die sterke economie zal dan wel genoeg rijkdom opbrengen om de gemeenschapsvoorzieningen waar de mensen om vragen te betalen. Fukuyama draait het om: we hebben sterk uitgebouwde gemeenschapsvoorzieningen nodig om een performante economie te kunnen hebben.

Ik zou, namens onze fractie, graag de nadruk willen leggen op de verdere uitbouw van die gemeenschapsvoorzieningen. Ik probeer daarmee het punt van Fukuyama te illustreren.

De vorige ministers van Welzijn werden wel eens minister van wachtlijsten ge-noemd. Als we niet opletten zal de nieuwe Minister van Welzijn de super-minister van Wachtlijsten zijn. In het regeerakkoord is afgesproken dat er, tegen het einde van de legislatuur, een maximumfactuur voor de thuiszorg in de steigers staat. We hebben daarover over-leg gepleegd met de vorige Minister en een concreet voorstel gedaan. Voor de meeste prestaties in de thuiszorg wordt van de zorgbehoevende een bijdrage ver-wacht die inkomensgerelateerd is. Deze wordt per uur zorg berekend. We willen dat systeem behouden en zelfs uitbreiden naar die zorg die nog niet inkomensgere-lateerd is. Daarnaast moet er een maximumfactuur komen. Ons voorstel is om die zeer eenvoudig te berekenen. We stellen gewoon dat een zorgbehoevende voor niet meer dan 20 uur zorg hoeft bij te dragen. De aldus ingevoerde maximumfac-tuur is inkomensgerelateerd omdat de bijdrage per uur dat is. Het is ook een een-voudig systeem dat zeker zal zorgen voor een vermindering van de administratieve overlast.

Een andere belangrijke gemeenschapsvoorziening is kinderopvang. Men kan moei-lijk verwachten van partners met kinderen dat ze één van de vele vacatures invul-len – en daarmee onze economie mee helpen ontwikkelen – als ze geen oplossing hebben voor het welzijn van hun kinderen. In de septemberverklaring staat wel een zinnetje over de versterking van het aanbod maar het is niet zo duidelijk wat, hoe en wanneer we op dat front iets kunnen verwachten. Kinderopvang is voor sp.a een echte prioriteit. Een prioriteit ook waar wat vernieuwend denkwerk nodig is.

Iedereen heeft de laatste dagen de resultaten gehoord van verschillende enquêtes en onderzoeken naar de prijs van het wonen. Alleenstaanden zijn niet meer in staat een eigen woning te verwerven en de modale tweeverdieners moeten rekenen op de steun van hun ouders. De prijzen onder controle houden, kan enkel door het aanbod te vergroten. We zouden daarom met aandrang willen vragen dat bij de herziening van het Decreet Ruimtelijke Ordening, die in de septemberverklaring wordt aangekondigd, maatregelen komen. sp.a-spirit stelt voor dat er bij het aan-snijden van woonuitbreidingsgebied verplicht wordt een deel ervan te reserveren voor sociale kavels. Voorts moet het bewust en speculatief achterhouden van bouwgrond, vooral als deze gelegen is in de woonkernen, ontmoedigd worden. Voor wat betreft de sociale woningbouw zal een lang aangehouden inspanning no-dig zijn om het aanbod te vergroten en het bestaande aanbod kwalitatief te verbete-ren, bv. op vlak van duurzaamheid. En tot slot accepteert sp.a niet langer dat er gemeenten zijn in Vlaanderen waar geen enkele sociale woning staat. Er moet een fatsoensnorm van 5 procent komen.

Een te hoge prijs voor wonen tast de koopkracht van de gewone mensen aan.
Dat geldt ook voor een te hoge kost voor energie. Wij vinden dat het Vlaamse be-leid op vlak van een faire concurrentie op de energiemarkt zich niet mag beperken tot monitoring. Vlaanderen is bevoegd voor de verdeling van gas en elektriciteit. Momenteel heeft Electrabel nog steeds een blokkeringsminderheid in meer dan 4/5 van de distributienetbeheerders. In het decreet intergemeentelijke samenwerking is voorzien dat er een volledige eigendomsontvlechting moet komen. Ook de Europese Commissie pleitte recent in haar zogenaamde '3de energiepakket' voor een vol-ledige eigendomsontvlechting. Dat is exact wat het Vlaams parlement aan de Vlaamse regering vroeg in de motie over de gevolgen van de overname van Elec-trabel door het Franse Suez. In die motie vroeg het parlement de Vlaamse Regering “ervoor te ijveren dat in het distributienetbeheer geen enkele producent of leverancier een blokkeringsminderheid heeft”. Wij dringen er op aan dat de regering werk maakt van de uitvoering van deze motie. Alleen zo kan concurrentie op de energiemarkt zorgen voor een faire prijs voor de eindgebruiker.

De Minister-president heeft overtuigend gepleit voor het verder zetten van de inves-teringen. Deze Regering wil een investeringsregering zijn. sp.a steunt dat met over-tuiging. We pleiten wel voor enige voorzichtigheid. De voorbije jaren is er via PPS heel wat gedebudgetteerd en dus doorgeschoven naar de toekomst. De financiële toestand van Vlaanderen laat dat ook toe. Wat we echter niet mogen doorschuiven is de klimaatsfactuur. Het is onverantwoord die door te schuiven naar de toekom-stige generaties. We vragen dan ook dat de Vlaamse regering verder werk maakt van een stabiel investeringsklimaat voor groene stroom. In het regeerakkoord staat dat de Regering in 2006 de minimum doelstelling zou vastleggen tot in 2018. Dit is nog steeds niet gebeurd. Minister Peeters kondigde al enkele keren een verdubbe-ling aan van de groenestroomdoelstelling tussen 2010 en 2015 (van 6 naar 12%), maar dat bleef bij aankondigingen. Wij willen dat deze aankondiging wordt hard gemaakt en dat de minimumprijzen van groene stroom worden aangepast aan de technologische ontwikkeling en het wegvallen van de ecologiepremie. Op die ma-nier kan Vlaanderen zijn achterstand op vlak van groene stroom verder inhalen.

We zijn blij met de ontwikkelingen op vlak van energiezuinig bouwen, het initiatief van Frank Vandenbroucke om passiefscholen te zetten verdient navolging. We ho-pen ook dat de verlaagde onroerende voorheffing voor passiefwoningen, zoals af-gesproken in het regeerakkoord, snel werkelijkheid kan worden.
Vlaanderen wil solidair zijn met ontwikkelingslanden en we steunen de Regering voor wat betreft de aangekondigde 35 miljoen Euro die daaraan gespendeerd wordt. We moeten effectief de 0,7 norm ernstig nemen. We denken dat elk beleids-niveau – federale overheid, de gewesten, de provincies en de gemeenten – daar-aan moet bijdragen. Op een bruto regionaal product van afgerond 150 miljard Euro is 35 miljoen belangrijk maar toch ook bescheiden.

Mevrouw de Voorzitter, ik rond af. Ik heb namens sp.a de nadruk gelegd op een paar punten die voor ons essentieel zijn. Wij vinden de uitbouw van gemeen-schapsvoorzieningen belangrijk om Vlaanderen ook in de toekomst een welvarende regio te houden en om de kwaliteit van het leven verder te verbeteren. Omdat ik overtuigd ben dat de Vlaamse Regering rekening zal houden met die opmerkingen, steunen we deze verklaring.